Bahçe İç
Bahçe Duvarı Yaşıllandırma
Bir bahçede en çok yüzey alanı olan ama en az kullanılan öğe genellikle duvarlardır. Ortalama bir arka bahçede 10 metrelik bir duvar, 2 metre yükseklikle birlikte 20 m² dikey alan demektir; bu, aynı bahçenin zemin alanının çoğu zaman yarısına yakınıdır. Duvar yeşilendirme, bu ölü yüzeyi hem görsel hem işlevsel bir katmana çevirmenin en ucuz yoludur: yaz aylarında duvar sıcaklığını düşürür, rüzgârı keser, komşu bakışını yumuşatır ve küçük bahçelerde alan kaybı olmadan bitki çeşitliliği kazandırır.
Adım adım uygulama
-
Duvarı ve yönünü ölçün. Önce yön tespiti yapın: güney ve batıya bakan duvarlar günde 6 saatten fazla güneş alır, taş veya beton yüzey ısıyı depoladığı için buralarda toprak 1-2 kat daha hızlı kurur. Kuzey duvarları ise günde 2-3 saatlik dolaylı ışıkla yetinir. Aynı bahçede iki farklı duvara aynı bitki listesini uygulamak, en sık görülen tasarım hatasıdır.
-
Yapısal durumu kontrol edin. Sıvası dökülen, nemi yükselen ya da harcı gevşek bir duvarda köke tutunan sarmaşıklar (özellikle Hedera ve Parthenocissus tricuspidata) çatlakları büyütebilir. Böyle duvarlarda kendi başına tutunan türler yerine kafes + destek sistemi kullanın: duvardan 4-5 cm açıklıkta monte edilen bir tel ya da ahşap trelis, hem hava sirkülasyonu sağlar hem de bitkiyi gerektiğinde sökülebilir hâle getirir.
-
Tutunma tipine göre bitki seçin. Tırmanıcılar üç grupta incelenir ve bu grup, taşıyıcı sistemin maliyetini doğrudan belirler.
| Bitki |
Tutunma biçimi |
Işık ihtiyacı |
Yıllık sürgün |
Destek gerekir mi? |
| Duvar sarmaşığı (Hedera) |
Yapışkan kökçük |
Yarı gölge–gölge |
~0,5–1 m |
Hayır |
| Amerikan sarmaşığı (Parthenocissus) |
Vantuzlu sülük |
Güneş–yarı gölge |
~1–3 m |
Hayır |
| Yasemin, hanımeli |
Sarılıcı gövde |
Güneş–yarı gölge |
~1–2 m |
Evet (tel/kafes) |
| Clematis |
Yaprak sapı |
Kök gölgede, tepe güneşte |
~1–2 m |
Evet (ince tel) |
| Gül (sarılıcı) |
Dikenle yaslanır |
Tam güneş |
~1–2 m |
Evet (bağlanmalı) |
-
Dikim çukurunu duvardan uzağa açın. Duvar dibindeki 20 cm'lik şerit hem çok kuru hem de moloz/kireç kalıntısı yüzünden yüksek pH'lıdır. Fidanı duvardan en az 30-40 cm açıkta dikin, gövdeyi duvara doğru eğimli yerleştirip ilk sürgünleri kafese bağlayın. Toprağı hazırlarken hacmin üçte biri kadar organik madde (olgun kompost veya yanmış gübre) karıştırmak, dikey büyümenin ilk iki yıldaki hızını belirgin biçimde artırır.
-
Asılan saksıları yük hesabıyla planlayın. 30 cm çapında bir saksı, sulandığında yaklaşık 8-12 kg gelir. Kancayı dübelle değil, tuğla derzine değil, sağlam gövdeye monte edin ve kanca kapasitesinin en az iki katı güvenlik payı bırakın. Su ağırlığını düşürmek için hafif harç (torf + perlit) ve su tutucu jel kullanılabilir; toprak ağırlıklı harç aynı saksıyı %30-40 daha ağır yapar.
-
Sulamayı dikeyde katmanlayın. Duvara asılan saksılar yağmurdan büyük ölçüde korunur, dolayısıyla yazın günlük sulama isteyebilir. En pratik çözüm, üst sıradan alt sıraya inen damlama hattıdır: 2 L/saat damlatıcılarla, üst saksılara 4-6 dakika, alt saksılara 3-4 dakika yeterlidir. Elle sulama yapıyorsanız, saksı tabanından su akana kadar devam edin; yarım sulama, kök topunun sadece üst 2 cm'ini ıslatır.
-
Kompozisyonu üç katmanda kurun. Alt katmanda çalı ya da yer örtücü (duvar dibinin kuru mikroklimasını gölgeleyecek), orta katmanda tırmanıcının ana gövdesi, üst katmanda sarkan bitkilerle dolu saksılar. Sarkan tarafta surfinya, yer sardunyası, tatlı patates (Ipomoea batatas 'Marguerite') ve Dichondra hızlı sonuç verir; yenilebilir tarafı isteyenler için çilek, nane ve kıvırcık salata asılan saksıda gayet verimlidir.
-
Yıllık bakım takvimi oturtun. Kış sonu budama (kuru ve içe dönük sürgünler), ilkbaşta yavaş salınımlı gübre, temmuzda yön budaması, sonbaharda bağların kontrolü. Bağ tellerini yılda bir gevşetmek önemlidir: sıkı kalan tel, kalınlaşan göv